Science

Saturday, May 26, 2018

დევიაცია და ეტიკეტირების ფენომენი

ჩვეულებრივ , ყველა ეთანხმება აზრს, რომ დევიაცია პრობლემური ქცევაა.ეს არის ქცევა,რომელიც სცილდება საზოგადოებრივად დაკანონებულ ღირებულებებსა და ნორმებს. ამ თვალსაზრისს საფუძვლად უდევს, აზრი, რომ საზოგადოების ღირებულებები და ნორმები ნორმები თითქმის ყოველთვის კარგია და სწორი. ამ ნორმების მიმართ უპატივცემულობა და მათგან გადახვევა კი დევიაციად იწოდება. ამრიგად იგულისხმება, რომ დევიაცია საზოგადოების კანონიერ ინტერესთა საწინააღმდეგოდ არის მიმართული. დევიაცია თავს იჩენს კრიმინალურ აქტებში და ნარკოტიკის მომხმარებლის ქცევაში.საგულისხმოა, რომ ის, რაც ერთ კულტურაში დევიაციას მიეკუთვენბა, შეიძლება მეორე კულტურისტვის დევიაცია, სულაც არ იყოს. არსებობს 4 თეორია , რომელიც მიიჩნევს, რომ დევიაცია პრობლემური ქცევაა,რომელიც „აცდენილია“ საზოგადოების მიერ გაზიარებულ ნორმებსა და ღირებულებებს. ყველა ამ თეორიაში დასმულია კითხვა : „რა აიძულებს ადამიანს მოიქცეს დევიაციურად?“

ეს თეორიებია: დაძაბულობის თეორიები;დიფერენციალური კავშირის თეორია; დევიაციის მე-ს თეორია და ეტიკეტირების თეორია, შევჩერდეთ ეტიკეტირების თეორიაზე და განვიხილოთ ეტიკეტირბის ფენომენი დევიაციურ ქცევაში, რაც მკვლევართა აზრით დევიანტთა უმრავლესობაში ფიქსირდება.

ეტიკეტირების თეორია ამტკიცებს, რომ დევიაციური ქცევის სუბიექტად ანუ დევიანტად უნდა ჩაითვალოს უბრალოდ ის, ვისაც საზოგადოება ასეთად მიიჩნევს. ამ თვალთახედვით , დევიაცია განისაზღვრება არა სპეციფიკური აქტებით, არამედ ადამიანზე ადამიანებისვე რეაქციებით. ეტიკეტირების თეორიის თანახმად, დამნაშავედ გახდომის შემდეგი ეტაპები არსებობს:

1) პირველად ჩადენილი დანაშაული

2) საზოგაოდბაში დამნაშავის ინტეგრირების პრობლემა

3) დამნაშავის მიერ მისი სტატუსის აღიარება

4) კრმინალის ჩამოყალიბება

4) განმეორებითი დანაშაულის ჩადენა

იმისათვის, რომ გავიგოთ რა არის დევიაცია , უნდა შევისწავლოთ პროცესი, რითაც აქტი ან ადამიანი დევიაციად ან დევიატნად კვალიფიცირდება.

გავრცელებულ აზრს , რომ დევიაციურ ქცევას სჩადის ადამიანთა გარკვეული რაოდენობა, ეტიკეტირების თეორია კატეგორიულად არ ეთანხმება და მიიჩნევს,რომ გასათვალისწინებელია საზოგადოებაში არსებული დევიაციის სპექტრი: დაბეჯითეით, ვერ ვიტყვით, რომ ეს ადამიანი სრული დევიანტია ან არის ნორმების მიმართ სრულიად კონფორმული. ყველა ჩვენთაგანს რაიმე წესი ან კანონი დაურღვევია,თუნდაც მანქანით მგზავრობისას დაშვებული სიჩქარისთვის გადაუჭარბებია. ეტიკეტირების თეორიის ავტორები მიიჩნევენ,რომ ნორმების დარღვევა გავრცელებული მოვლენაა და ეს არ კმარა,რომ ადამიანი დევიანტად ეტიკეტირდეს.

ამ თვალსაზრისის თანახმად , დევინტი სხვა არფერია თუ არა ეტიეკტი, იარლიყი, განმასხვავებელი ნიშანი, რომელიც ადამიანთა ერთმა ნაწილმა მეორეს „მიამაგრა“. ადამიანები, რომლებიც ამ ეტიკეტებს სხვებს აკერებენ არანაკლებ მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ დევიაციის ფენომენის განსაზღვრებაში, ვიდრე თვით ამგვარი ქცევის თავისებურება. საზოგადოდ, ადამიანები, რომლებიც ეტიკეტირებას მიმართავენ, საკუთარ ნორმებს და ღირებულებებს „ნორმალურად“ თვლიან ,ხოლო ქცევას, რომელიც განსხვავდება მაი ნორმებისა და ღირებულებებისგან , დევიაციად მიიჩნევენ. ამრიგად, დევიაცია“სოციალურად კონსტრუირდება“ და არ არსებობს იმ ადამიანთა გარეშე , ვინც მას განსაზღვრავს. რა მიიჩნევა „ნორმალურად“ და რა „არანორმლაურად“, „დევიაციად“ ან „არადევიაციად“, დამოკიდებულია მასზე, ვინ ამ ეტიკეტებს სხვის მიმართ იყენებს. ასევე ის რაც ზოგისთვის დევიაციაა, სხვებისთვის, სულაც არაა, ზოგადად ეტიკეტირების ფენომენი ადამიანთა ქცევის მიმართ საზოგადოების რეაქციებზეა ფოკუსირებული.

მაინც ვინ არის ის ხალხი, ვისაც შეუძლია სხვებს ეტიკეტები მიამაგროს? ცხადია ის, ვისაც საზოგადოებაში ძალაუფლება უპყრია, ხოლო ვინც უუფლებოა, ეტიკეტს მას „აკერებენ“. ამრიგად ,დევიაციაზე პასუხს აგებენ ის სოციალური ჯგუფები, რომლებიც ადგენენ წესებს და შემდეგ ამ წესებს თავს ახვევენ სხვა ჯგუფებს.

ეტიკეტირების თეორია ძირითადად შეისწავლის ადამიანის დევიანტად ეტიკეტირების შედეგებს :

1. ადამიანის დევიანტად ეტიკეტირებით იზრდება იმის ალბათობა, რომ ეს ადამიანი შემდგომშიც გააგრძელებს დევიაციურ ქცევას. ჯერ ერთი , ადამიანის ეტიკეტირება დევიანტად ზრდის ბარიერს მასსა და დანარჩენ საზოგადოებას შორის; მეორე , დევიანტის ეტიკეტი უკვე „კვალიფიკაციაა“ , რომელიც ამ ინდივიდის შეფასებაში გადამწყევტ როლს ასრულებს. საზოგადოებისთვის ეს ადამიანი ხდება დევიანტი საერთოდ, და არა კონკრეტულ საკითხში ან სფეროში. მისგან ყველაფერში დევიაციას მოელიან და შესაბამიად ეპყრობიან. მაგ: ადამიანს ,რომელსაც ერთხელ დაერქვა „ქურდი“ ,აღარ ენდობიან. სასჯელის მოხდის შემდეგ მას მეგობრები არა მხოლოდ იმიტომ გაურბიან,რომ არ უნდათ სახელგატეხილ ადამიანთან მეგობრობა,არამედ იმიტომაც, რომ „ ქურდმა“ მათაც შეიძლება რაიმე მოპაროს.

2. ეტიკეტირებული პირის მიმართ ამგვარი მიდგომა ამცირებს მის შანსებს ჩვეულებრივად იცხოვროს და იგი ცხვორების დევიაციურ სტილს ანუ დევიაციურ კარიერას ირჩევს. ეტიკეტირებული პირები მხოლოდ მათსავით უარყოფითად ეტიკეტირებულ ადამიანებს სცნობენ თავისიანად, მჭიდრო კავშირებს აყალიბებენ და ერთმანეთს სოლიდარობას უცხადებენ.

საზოგადოების მიერ დევიანტად მიჩნევა ხშირად „სოციალური სარკის“ ფუნქციას ასრულებს ანუ ადამიანი მას ეთანხმება , რაც ბიძგს აძლევს შემდგომ დევიაციურ ქცევას.

ეტიკეტირების თეორიის თანახმად , მეორეულ დევიაციას იწვევს , აგრეთვე ე.წ თვითქმნადი წინასწარმეტყველება ანუ განსაკუთრრებული ფენომენი , როდესაც ნავარაუდევი მოვლენა წარმოშობს საკუთარ თავს ანუ თვითრეალიზდება. ამ შემთხვევაში , თუ რას ფიქრობენ ადამიანები კონკრეტული ინდივიდის სამომავლო დევიაციური ქცევის შესახებ სწორედ ამგვარ ქცევას წარმოშობს.

ამის ნიმუშია რობერტ როზენტალის გამოკვლევა. მისი ვარაუდით , ღარიბი და ფერადკანიანი მოსწავლეები სკოლაში კარგად ვერ სწავლობენ იმიტომ, რომ მასწავლებლები მათგან წარმატებას არ ელიან და , შესაბამისად, მათროგორც უნიჭოებს და გაუზრდელებს ეპყრობიან. ეს კი ბადებს სწორედ იმ ქცევას, რისი მოლოდინიც ჰქონდათ მასწავლებლებს .

როზენტალის აზრით, მასწავლებელთა ნეგატიური მოლოდინები ხშირად თვითქმნად წინასწარმეტყველებად იქცევია და ბავშვი დევიაციურ ქცევას სჩადის. თუ მასწავლებელს ჰგონია, რომ მოსწავლეებ სწავლისთვის მოტივირებულნი არ არიან, ის გაცილებით მეტ დროს ანდომებს საკლასო ოთახში დისციპლინის დამყარებას , ამ ბავშვების გამოკითხვას და გაკონტორლებას , ვიდრე საკუთრივ სწავლებას. სწორედ ამის გამო წინ ვერ მიიწევს მოსწავლე და არა იმიტომ , რომ მას სასწავლო მოტივაცია აკლია.

ადამიანის ეტიკეტირების პროცესსი და მის შესახებ თვითქმანდ წინასწარმტყველებაში შეიძლება მონაწილეობდეს მსხვერპლის გაკიცხვა ანუ მისივე დადანაშაულება საკუთარ უბედურებაში. მსხვერპლი (ღარიბი, უმცირესობათა ჯგუფის წარმომადგენელი) გაიკიცხება შემდეგნაირად:

1. დგინდება პრობლემა

2. ის, ვინც ქმნის პრობლემას, დევიანტი, განსხვავდება ყველა ჩვენთაგანისგან. ეს განსხვავებები თვითონ მსხვერპლშია.

3. სწორედ შინაგანი განსხვავებები ჩვენსა და მსხვერპლს შორის არის ამჟამინდელი პრობლემის მიზეზი.

ამის მაგალითია შემდეგი სახის მსჯელობა:“ ღარიბი უმცირესობის ბავშვები სკოლაში ცუდად სწავლობენ იმიტომ, რომ მათ აკლიათ კულტურა“.

თუ რატომ ჰკიცხავენ მსხვერპლს მისივე პრობლემისთვის -ამაზე გარკვეული პასუხი მოცემულია სამართლიანი სამყაროს ჰიპოთეზაში, ადამიანთა რწმენაში, რომ ცისქვეშეთი სამართლიანად არის მოწყობილი და ყველა იღებს იმას, რასაც იმსახურებს. ეს რწმენა გარკვეული სულიერი კომფორტის მომნიჭებელია და სწორედ ეს უბიძგებს ადამაინებს უსამართლობის მსხვერპლს მიაწერონ და, ამდენად , ის საკუთარ უბედურებაში დაადანაშაულონ.

ამრიგად , შესაძლებელია, რომ დევიანტის ეტიკეტი და არა პეციფიკური ქცვა უწყობდეს ხელს დევიაციური ქცევის გაგძელებას . „მინიჭეულ“ეტიკეტს ადამიანი მეტწილად თვითონაც ეთანხმება და შესაბამისად იქცევა. თავი საქციელს კი ყოველთვის ერთი წინადადებით საზღვრას „ ჩემს ქცევას მაინც ცუდად გაიგებენ“ ან

“ ჩემგან მაინც არაფერს მოელიან“.

აღსანიშნავია ის ფაქტი , რომ ეტიკეტირება დიდ გავლენას ახნდენს ადმიანის წარმატებულ მომავალზე, რაც სკოლის ასაკიდან იწყება და უმრავლეს შემთხვევაში მთელი ცხოვრება გრძელდება. ამისათვის ჩავატარე გამოკითხვა, სადაც ვიკვლიე ეტიკეტირების გავლენა. ჩემ მიერ სულ გამოკითხულ იქნა 15 ადამიანი, რომელთაგანაც უარყოფითი ეტიკეტირების ქვეშ აღმოჩნდა 7 მათგანი, 5 მათგანი დადებითი ეტიკეტრიების ქვეშ იყო ხოლო 3 მათგანი არ აღმოჩნდა ეტიკეტირების „მსხვერპლი“ როგორც გაირკვა უარყოფითად ეტიკეტირებული მოსწვალეებიდან 4 მიაღწია წარმატებას და დღემდე წარმატებით განაგრძობენ პროფესიულ წინსვლას, და იმათზე მეტადაც კი ვისაც თავის დროზე ადარებდნენ, ეს ფაქტი მიუთითებს იმაზე, რომ იარლიყის დაძლევისას დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის მოტივს სიძლიერეს და სწრაფვას.

რაც შეეხება დადებითი ეტიკეტირების ქვეშ მოქცეულ ადამაინებს, აქაც უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი , რომ ამ ადამიანთა ნაწილი „ბოროტად“ იყენებდნენ და იყენებენ თავიანთ ეტიკეტს, რომ არიან საუკეთესოები და წარმატებულები. რეალურად კი მათთვის ეს მხოლოდ ფარია, მათი მინუსების დასამალად.

ასევე უნდა ავღნიშნო ის რომ, ეტიკეტირება დადებითი იქნება თუ უარყოფითი ერთნაირ კვალს ტოვებს ადამიანის ცხოვრებაში, მათი ქცევები მხოლოდ ერთი რამით განსხვავდება ერთმანეთსიგან, კეროდ ერთის დადებითად ფასდება ხოლო მეორესი უარყოფითად. ერთს გაკიცხავენ ხოლო მეორეზე იტყვიან , რომ ეპატიება, რადგან კლასში მოწესრიგებულია ან მაღალი ნიშნები ყავს და სხვა.

აქედან გამომდინარე,ადამიანის სიტყვას დიდი ძალა აქვს(გავიხსენოთ ქართული იგავ არაკი ენით დაკოდილი, ). ჩვენი სიტყვით შეიძლება ადამიანი ცუდი გზიდან მოვაბრუნოთ ან პირიქით.თითოეული გადადგმული ნაბიჯი ყოველთვის რაღაცის შეცვლას იწვევს, რადგან საზოგადოების მიერ დევიანტად მიჩნევა ხშირად „სოციალური სარკის“ ფუნქციას ასრულებს,ამიტომაც „სიფრთხილით“ უნდა მოვეკიდოთ ნებისმიერ მოქმედებას, რომელიც ნებით თუ უნებლიედ დააზარალებს სხვას, რადგან ჩვენ ადამიანები განვსაზღვრავთ ერთმანეთის ცხოვრებას და თუ ვინმე დამნაშავედ იქცევა ან წარუმატებელად დიდწილად ამაში ჩვენც შეიძლება მიგვიძღვოდეს წვლილი.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. მარინა ბალიაშვილი სოციალური ფსიქოლოგიის საფუძვლები

2. ნონა ახალაშვილი: იურიდიული ფსიქოლოგია

3. მამია ყოლბაია სკოლის ფსიქოლოგია.

4. David G. Myers :Social Psychology

Wednesday, June 17, 2015

Book

Book

A book is a set of written, printed, illustrated, or blank sheets, made of ink, paper, parchment, or other materials, fastened together to hinge at one side. A single sheet within a book is a leaf, and each side of a leaf is a page.

The word book comes from Old English "bōc" which (itself) comes from the Germanic root "*bōk-", cognate to beech. Similarly, in Slavic languages (for example, Russian,Bulgarian, Macedonian) "буква" (bukva—"letter") is cognate with "beech". In Russian and in Serbian and Macedonian, another Slavic languages, the words "букварь" (bukvar') and "буквар" (bukvar), respectively, refer specifically to a primary school textbook that helps young children master the techniques of reading and writing. It is thus conjectured that the earliest Indo-European writings may have been carved on beech wood. Similarly, the Latin word codex, meaning a book in the modern sense (bound and with separate leaves), originally meant "block of wood".

When writing systems were created in ancient civilizations, nearly everything that could be written upon—stone, clay, tree bark, metal sheets—was used for writing.The study of such inscriptions forms a major part of history. The study of inscriptions is known asepigraphy. Alphabetic writing emerged in Egypt . The Ancient Egyptians would often write on papyrus, a plant grown along the Nile River. At first the words were not separated from each other (scriptura continua) and there was no punctuation. Texts were written from right to left, left to right, and even so that alternate lines

read in opposite directions. The technical term for this type of writing is 'boustrophedon,' which means literally 'ox-turning' for the way a farmer drives an ox to plough his fields.

In the 5th century, Isidore of Seville explained the then-current relation between codex, book and scroll in his Etymologiae (VI.13): "A codex is composed of many books; a book is of one scroll. It is called codex by way of metaphor from the trunks (codex) of trees or vines, as if it were a wooden stock, because it contains in itself a multitude of books, as it were of branches." Modern usage differs.

The fall of the Roman Empire in the 5th century A.D. saw the decline of the culture of ancient Rome. Papyrus became difficult to obtain due to lack of contact with Egypt, and parchment, which had been used for centuries, became the main writing material.

Steam-powered printing presses became popular in the early 19th century. These machines could print 1,100 sheets per hour, but workers could only set 2,000 letters per hour.

Monotype and linotype typesetting machines were introduced in the late 19th century. They could set more than 6,000 letters per hour and an entire line of type at once.

The centuries after the 15th century were thus spent on improving both the printing press and the conditions for freedom of the press through the gradual relaxation of restrictive censorship laws. See also intellectual property, public domain, copyright. In mid-20th century, European book production had risen to over 200,000 titles per year.

In modern times, has become popular e-book.

The term e-book is a contraction of "electronic book"; it refers to a book-length publication in digital form. An e-book is usually made available through the internet, but also on CD-ROM and other forms. E-Books may be read either via a computer or by means of a portable book display device known as an e-book reader, such as the Sony Reader,Barnes & Noble Nook, Kobo eReader, or the Amazon Kindle. These devices attempt to mimic the experience of reading a print book.

Book design is the art of incorporating the content, style, format, design, and sequence of the various components of a book into a coherent whole.

In the words of Jan Tschichold, book design "though largely forgotten today, methods and rules upon which it is impossible to improve have been developed over centuries. To produce perfect books these rules have to be brought back to life and applied." Richard Hendel describes book design as "an arcane subject" and refers to the need for a context to understand what that means.

https://www.youtube.com/watch?v=Pgat3ItPJc4slaidi